Benali došao u Sarajevo s pričom o Granadi: „Ovdje kuca duhovno srce Evrope“
Nizozemsko-marokanski pisac Abdelkader Benali, koji je u Sarajevo stigao s predstavom „Pad Granade“ u okviru Internacionalnog teatarskog festivala MESS, posvetio je glavnom gradu Bosne i Hercegovine tekst objavljen u nizozemskom listu Trouw. Povezujući Sarajevo s Granadom, Sarajevsku hagadu s progonom sefardskih Jevreja i ratni teatar s otporom tokom opsade, Benali zaključuje: „Između Granade i Istanbula kuca duhovno srce Evrope – Sarajevo.“
Nizozemsko-marokanski pisac Abdelkader Benali, koji je u Sarajevo stigao s predstavom „Pad Granade“ u okviru Internacionalnog teatarskog festivala MESS, posvetio je glavnom gradu Bosne i Hercegovine tekst objavljen u nizozemskom listu Trouw. Povezujući Sarajevo s Granadom, Sarajevsku hagadu s progonom sefardskih Jevreja i ratni teatar s otporom tokom opsade, Benali zaključuje: „Između Granade i Istanbula kuca duhovno srce Evrope – Sarajevo.“ Benali je u Sarajevo stigao s nizozemskim teatarskim kolektivom Hotel Modern, čija se predstava „Pad Granade“ izvodi 5. i 6. oktobra u Sarajevskom ratnom teatru (SARTR), u okviru 66. Internacionalnog teatarskog festivala MESS. Predstava govori o procvatu i padu maurske civilizacije i Granadi, posljednjem muslimanskom uporištu na Pirinejskom poluotoku, koje je palo 1492. godine. Upravo je boravak u Sarajevu Benaliju poslužio kao povod za razmišljanje o vezama između dva grada. Od Granade do Sarajevske hagade Njegova priča počinje preko puta hotela u kojem boravi – u Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovine, gdje se čuva Sarajevska hagada, jevrejski rukopis nastao u Španiji u 14. stoljeću. Benali je opisuje kao „prekrasan predmet“ koji pripovijeda priču o izlasku Jevreja iz Egipta. Nakon pada Granade i progona Jevreja iz Španije krajem 15. stoljeća, desetine hiljada njih krenule su prema Osmanskom carstvu. Sefardska zajednica novi dom pronašla je i u Sarajevu, a Hagada je stoljećima kasnije postala jedan od najpoznatijih simbola grada. Benali u nedjelju nije uspio vidjeti Hagadu, pa se uputio prema starom dijelu Sarajeva. Opisuje kako sjedi u hanu, nekadašnjem mjestu na kojem se istovarivala roba pristigla trgovačkim putevima iz dalekih krajeva. Okružen je turskim turistima, piju kafu i jedu rahat-lokum, dok se s okolnih minareta čuje ezan. Jedan čovjek prostire serdžadu za molitvu, a nekoliko vrata dalje drugi sebi sipa pivo. „Ovo je moja Evropa“, piše Benali. „Sarajevo je skoro bilo Granada“ Benali s Hotel Modernom u SARTR-u izvodi „Pad Granade“, predstavu o civilizaciji koja je stoljećima cvjetala prije nego što je nestala nakon pada posljednjeg muslimanskog kraljevstva na Pirinejskom poluotoku. Upravo mu je predstava ranije donijela rečenicu koja je, kako priznaje, na njega ostavila snažan utisak. Poznanik iz Bosne i Hercegovine gledao je „Pad Granade“ u Nizozemskoj i nakon predstave mu prišao. „Sarajevo je skoro bilo Granada“, rekao mu je. Benali navodi da ga je ta rečenica pogodila i potaknula da se posveti historiji Sarajeva. Grad je tokom rata u Bosni i Hercegovini bio pod opsadom 1.425 dana. Benali piše i o hotelu u kojem boravi, nekadašnjem olimpijskom hotelu iz vremena Zimskih olimpijskih igara 1984. godine, smještenom uz prostor koji je tokom rata postao poznat kao Snajperska aleja. Sarajevo je, piše Benali, bilo pod vatrom, ali se nije slomilo. U tom otporu posebno mjesto daje teatru. Teatar kao „fabrika otpornosti“ Pozivajući se na knjigu „Anti-war Theatre in Sarajevo under Siege“, Benali piše da je tokom opsade teatar postao gotovo jednako važan kao voda i hrana. Teatar je, kako navodi, postao „fabrika u kojoj se proizvodila otpornost“. Podsjeća i na američku književnicu Susan Sontag, koja je tokom opsade stigla u Sarajevo i 1993. godine režirala predstavu Samuela Becketta „Čekajući Godota“. Za Benalija je simbolika toga posebno snažna. U ratno vrijeme, piše, čekanje postaje oblik otpora - dok god postoji teatar, postoji život. U gradu okruženom ratom i pesimizmom, navodi Benali, odgovaralo se teatrom, satirom, tragedijom i komedijom. Sada upravo u Sarajevskom ratnom teatru, prostoru nastalom tokom opsade, Benali i Hotel Modern izvode predstavu o padu Granade. Hagada koja je preživjela Benali se potom vraća Sarajevskoj hagadi. Rukopis je preživio i Drugi svjetski rat, kada je spašen od nacista i sklonjen na sigurno. Tokom opsade Sarajeva ponovo je zaštićen i sklonjen u trezor. Benali tu sudbinu suprotstavlja onome što se dogodilo nakon pada Granade, kada su jevrejske i maurske knjige završavale na lomačama inkvizicije. Hagada je, piše, izbjegla uništenje. Granada zato u njegovom tekstu postaje svojevrsni „grad-ogledalo“ Sarajeva – slika onoga što je ovaj grad mogao postati. Za ljude u Sarajevu, piše Benali, Granada je grad koji im pokazuje šta su mogli postati, ali nisu. Sarajevo je izdržalo 1.425 dana. „Knjiga je ponovo dobila zraka“, piše. „Ovo je moja Evropa“ Na kraju teksta Benali se osvrće i na osmansko nasljeđe Sarajeva. Primjećuje obnovu džamija uz podršku Turske, dok mu jedan Sarajlija govori o turskim ulaganjima u obnovu objekata povezanih s osmanskim periodom. Sve te historijske slojeve Benali spaja u svoju sliku Sarajeva: sefardsku Hagadu koja je stigla iz Španije, osmansko nasljeđe, islam, evropsku historiju, opsadu i umjetnički otpor. Sarajevo za njega nije periferija Evrope, već mjesto u kojem se susreću različiti dijelovi njene historije. Zato svoj tekst u Trouwu završava riječima: „Između Granade i Istanbula kuca duhovno srce Evrope - Sarajevo“. Predstava „Pad Granade“ Abdelkadera Benalija i nizozemskog kolektiva Hotel Modern, nakon prvog izvođenja 5. oktobra, ponovo je na programu MESS-a večeras, 6. oktobra, u 20 sati u Sarajevskom ratnom teatru.
IZVOR: n1info.ba