Evropa sprema novu strategiju za Arktik zbog Trumpovih prijetnji
Lideri EU sastaju se u Finskoj kako bi ojačali evropsko prisustvo na Arktiku, dok Komisija priprema novu strategiju za sve važniju regiju
Čelnici Evropske unije sastaju se danas u Rovaniemiju, na sjeveru Finske, kako bi razgovarali o jačanju evropske prisutnosti na Arktiku, regiji koja posljednjih godina dobija sve veći geopolitički i ekonomski značaj. Na samitu u gradu poznatom kao dom Djeda Mraza učestvuju, između ostalih, njemački kancelar Friedrich Merz, danska premijerka Mette Frederiksen, visoka predstavnica EU za vanjsku i sigurnosnu politiku Kaja Kallas i predsjednik Evropskog vijeća Antonio Costa. Tuomas Tikkanen, savjetnik finskog premijera Petterija Orpa, kazao je za AFP da je prvenstveni cilj sastanka jačanje zajedničkog strateškog pristupa Evropske unije prema Arktiku u trenutku kada značaj tog područja u geopolitičkom i ekonomskom smislu neprestano raste. Evropski lideri sastaju se sedam mjeseci nakon što je američki predsjednik Donald Trump ponovo zaprijetio mogućnošću da Sjedinjene Američke Države silom preuzmu Grenland, ogromni arktički otok koji je autonomna teritorija Danske. Trumpove izjave tada su dovele do ozbiljne krize među zapadnim saveznicima. Iako su se napetosti između Evrope i SAD-a u međuvremenu smirile, evropski lideri žele dodatno ojačati vlastito prisustvo na Arktiku. Još jedan važan faktor je Rusija, koja u ovoj regiji ima snažno vojno i ekonomsko prisustvo. Finska, u kojoj se održava samit, s Rusijom dijeli dugu kopnenu granicu. Nakon Trumpovih prijetnji NATO je pokrenuo i novu misiju čiji je cilj jačanje sigurnosti na Arktiku. Sastanak u Finskoj održava se samo nekoliko sedmica prije očekivanog predstavljanja nove strategije Evropske komisije za Arktik. Taj dokument trebao bi odrediti glavne pravce djelovanja Evropske unije u ovoj regiji tokom narednih godina. Posljednja evropska politika za Arktik usvojena je 2021. godine, a interes velikih svjetskih sila za ovo područje od tada je značajno porastao. Na današnjem samitu ne očekuje se donošenje formalnih odluka. Evropski lideri, međutim, trebali bi usvojiti zajedničku deklaraciju te razgovarati o sigurnosti, ekonomiji, prirodnim resursima i novim saobraćajnim pravcima. Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen već je početkom septembra posjetila Grenland, gdje je najavila paket pomoći vrijedan 200 miliona eura. Tom prilikom poručila je da će Evropska unija biti prisutnija i aktivnije angažovana na Grenlandu i Arktiku. Uz rastuću geopolitičku važnost, Arktik je istovremeno jedno od područja koje je najteže pogođeno klimatskim promjenama. Temperatura u ovoj regiji raste gotovo četiri puta brže od svjetskog prosjeka, što ostavlja velike posljedice na tamošnje ekosisteme i stanovništvo. Topljenje morskog leda istovremeno otvara mogućnost korištenja novih pomorskih pravaca, ali i olakšava pristup velikim zalihama prirodnih resursa. Upravo zbog tih promjena Rusija, Kina i Sjedinjene Američke Države posljednjih godina povećavaju svoje vojno, ekonomsko i političko prisustvo na Arktiku, čime strateški značaj ove regije dodatno raste.
IZVOR: oslobodjenje.ba